RadcaPrawnyWielkopolski.pl
Okręgowa Izba Radców Prawnych w Poznaniu
             
STRONA GŁÓWNA DODAJ KANCELARIĘ O SERWISIE O OIRP MEDIA O SERWISIE KONTAKT POMOC

Kryteria wyszukiwania

Nazwisko, nazwa, miasto, ulica


Wybierz miasto:


Wybierz dzielnicę:


Wybierz ulicę:


Wybierz zakres prawa:



Notarialna alternatywa spadkowa


Zmiana przez ustawodawcę polskiego przepisów dotyczących poświadczeń dziedziczenia wprowadza daleko idące ułatwienia dla ogółu zainteresowanych. Obok istniejącej dotychczas drogi postępowania sądowego w celu ustalenia kręgu spadkobierców, zostaje wprowadzona dodatkowo alternatywna możliwość, a mianowicie poświadczenie dziedziczenia sporządzane przez notariusza.

Funkcjonujące od 2 października 2008 roku przepisy o notarialnym poświadczeniu dziedziczenia wprowadzone ustawą z dnia 24 sierpnia 2007 roku o zmianie ustawy – Prawo o notariacie oraz niektórych innych (Dz.U.Nr.181, poz.1287) nabierają realnych kształtów, a to za przyczyną uruchomionego od 2 marca 2009 roku Rejestru Aktów Poświadczenia Dziedziczenia, do utworzenia którego ustawodawca zobowiązał Krajową Radę Notarialną. Okres testowy trwał stosunkowo krótko – od 2 października 2008 do 2 marca 2009 roku. Rejestr dostępny jest za pośrednictwem Internetu pod adresem https://notariat.rejestry.net.pl. Zgodnie z ustawą Prawo o notariacie wpisu w Rejestrze może dokonać tylko notariusz lub jego zastępca ( asesor notarialny, notariusz emerytowany). Elektroniczna rejestracja aktów ma zapobiegać nadużyciom, np. gdyby ktoś chciał uzyskać poświadczenie dziedziczenia, które wcześniej zostało przeprowadzone u innego notariusza.

Nowa kategoria

Notarialne poświadczenie dziedziczenia należy do nowej kategorii czynności notarialnych, obejmuje ono: sporządzenie aktów poświadczenia dziedziczenia (art. 95a i nast. Prawa o notariacie), otwarcie i ogłoszenie testamentu (art. 95d Prawa o notariacie), wydanie zaświadczenia wykonawcy testamentu (art. 665 Kpc). Sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia jest to czynność konwencjonalna polegająca na potwierdzeniu w formie notarialnej faktu dziedziczenia ustawowego lub testamentowego, z wyłączeniem dziedziczenia na podstawie testamentów szczególnych, z uwzględnieniem ściśle określonych elementów i zasad. Na podstawie protokołu notariusz sporządzi akt poświadczenia dziedziczenia, w którym wskazani zostaną spadkobiercy i wysokość ich udziałów w spadku. Przy dokonywaniu czynności spisywania protokołu dziedziczenia z uwagi na osobisty charakter czynności niedopuszczalne jest działanie spadkobiercy przez pełnomocnika, małoletnich spadkobierców reprezentują rodzice, przy czym wymagana jest zgoda sądu opiekuńczego na przyjęcie oświadczenia o przyjęciu spadku wprost lub odrzuceniu spadku. Nasciturusa reprezentuje kurator ventris (art. 182 Kro).

Podpisany przez wszystkich spadkobierców akt, notariusz zarejestruje w systemie informatycznym i zarejestrowany dokument będzie miał moc prawną równą sądowemu postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku. Poświadczenie dziedziczenia należy traktować jako nową formę szczególną prawa cywilnego.
Naprzeciw społeczeństwu

Zmiany w Prawie o notariacie, kodeksie cywilnym, Kodeksie postępowania cywilnego wychodzą naprzeciw oczekiwaniom tej części społeczeństwa, które od wielu lat oczekuje alternatywnej, w stosunku do sądu i związanej z tym rozprawy sądowej, metody ustalenia kręgu spadkobierców, w sposób szybki, bezpieczny i przede wszystkim nie stresujący dla zainteresowanego, przeprowadzany zazwyczaj w znanej miejscowej kancelarii notarialnej. W praktyce w jednym dniu spadkobiercy mogą uzyskać tytuł do rozporządzania spadkiem, mogą zbyć udziały w spadku choćby następnego dnia.

Jedyną barierę stanowić będzie w tym momencie urząd skarbowy, bowiem należy pamiętać, że spadkobiercy zobowiązani są do rozliczenia się z podatku od nabytego spadku. Zatem dziś tylko do klienta należeć będzie, czy sprawy związanie z dziedziczeniem załatwi on w sądzie, czy u notariusza. Jest tylko jeden warunek: zgodne działanie spadkobierców. Jeśli istnieje spór co do spadku, wówczas jedynie sąd może dokonać stwierdzenia nabycia spadku.
I jeszcze jedna uwaga, ustawa przewiduje, że jej przepisów nie stosuje się do spadków otwartych przed dniem 1 lipca 1984 roku.

W podsumowaniu mogę wyrazić tylko nadzieję, że radcowie prawni będą chętnie podpowiadać swoim klientom tę nową formę poświadczenia dziedziczenia. Jest to postępowanie szybkie, pozbawione elementu konfliktowego rodziny, a działanie Rejestru daje 100% pewności, iż w tej samej sprawie nie zostało wydane już poświadczenie dziedziczenia u innego notariusza. Nie jest postępowaniem zbyt kosztownym; sporządzenie protokołu to koszt 50 złotych, aktu poświadczenia dziedziczenia 100 złotych, otwarcia testamentu 50 złotych, do tego kosztu wypisów 6 złotych od strony.

Kamil Gross
III rok Prawa UAM
2009-2019 © Okręgowa Izba Radców Prawnych w Poznaniu. Wykonanie: Help System.